Rękawice robocze – klasy, normy i oznaczenia. Jak dobrać odpowiednią ochronę dłoni?
Rękawice robocze – klasy, normy i oznaczenia. Jak dobrać odpowiednią ochronę dłoni?
Rękawice robocze i ochronne to jeden z podstawowych elementów środków ochrony indywidualnej. Ich zadaniem jest zabezpieczenie dłoni przed urazami mechanicznymi, przecięciami, działaniem substancji chemicznych, wysokiej i niskiej temperatury oraz innymi zagrożeniami występującymi na stanowisku pracy. Aby rękawice skutecznie spełniały swoją funkcję, muszą być dobrane na podstawie oceny ryzyka oraz zgodne z odpowiednimi normami europejskimi i międzynarodowymi.
Norma ogólna dla rękawic ochronnych – PN-EN ISO 21420:2020
Aktualnie wszystkie rękawice ochronne stosowane w Unii Europejskiej powinny spełniać wymagania normy PN-EN ISO 21420:2020, która zastąpiła wcześniejszą normę PN-EN 420+A1:2012. Nowa norma określa ogólne wymagania dotyczące:
- konstrukcji i ergonomii rękawic,
- nieszkodliwości materiałów,
- komfortu użytkowania,
- oznakowania,
- instrukcji producenta,
- rozmiarówki i dopasowania.
Norma ta nie definiuje poziomu ochrony przed konkretnymi zagrożeniami, lecz stanowi podstawę dla wszystkich norm szczegółowych. (mapa-pro.pl)
Porównanie starej i nowej normy
| Poprzednia norma | Aktualna norma | Zakres |
|---|---|---|
| PN-EN 420+A1:2012 | PN-EN ISO 21420:2020 | Ogólne wymagania dla wszystkich rękawic ochronnych |
W praktyce oznacza to nowe zasady oznakowania, bardziej szczegółowe informacje dla użytkownika oraz większy nacisk na ergonomię i bezpieczeństwo materiałów.
Najważniejsze normy dotyczące rękawic ochronnych
| Norma | Zakres ochrony |
|---|---|
| PN-EN 388:2016+A1:2018 | Zagrożenia mechaniczne |
| PN-EN ISO 374-1:2016 | Ochrona przed substancjami chemicznymi |
| PN-EN ISO 374-5:2016 | Ochrona przed bakteriami, grzybami i wirusami |
| PN-EN 407:2020 | Ochrona przed gorącem i ogniem |
| PN-EN 511:2006/2009 | Ochrona przed zimnem |
| PN-EN 12477:2001+A1:2005 | Rękawice dla spawaczy |
| PN-EN 60903 | Rękawice elektroizolacyjne |
| PN-EN 16350 | Właściwości elektrostatyczne |
| PN-EN 1082-1 | Ochrona przed przecięciem nożami ręcznymi |
PN-EN 388 – rękawice chroniące przed zagrożeniami mechanicznymi
Najczęściej spotykaną normą dla rękawic roboczych jest PN-EN 388:2016+A1:2018. Pod piktogramem młotka znajduje się kod składający się z czterech cyfr, dwóch liter oraz opcjonalnej litery „P”.
Przykład oznaczenia: 4X43FP
| Symbol | Znaczenie |
|---|---|
| 1. cyfra | Odporność na ścieranie (0–4) |
| 2. cyfra | Odporność na przecięcie metodą Coupe (0–5 lub X) |
| 3. cyfra | Odporność na rozdarcie (0–4) |
| 4. cyfra | Odporność na przekłucie (0–4) |
| A–F | Odporność na przecięcie wg ISO 13997 |
| P | Ochrona przed uderzeniem w grzbiet dłoni |
Litera X oznacza, że badanie nie zostało przeprowadzone lub wynik nie ma zastosowania. (Walaszko BHP)
Poziomy odporności na przecięcie wg ISO 13997
| Poziom | Siła potrzebna do przecięcia |
|---|---|
| A | 2 N |
| B | 5 N |
| C | 10 N |
| D | 15 N |
| E | 22 N |
| F | 30 N |
Rękawice o poziomach D, E i F stosowane są m.in. w przemyśle metalowym, szklarskim i motoryzacyjnym.
PN-EN ISO 374 – ochrona chemiczna i biologiczna
Norma EN ISO 374 dotyczy rękawic chroniących przed niebezpiecznymi substancjami chemicznymi oraz mikroorganizmami.
Typy ochrony chemicznej
| Typ | Wymagania |
|---|---|
| Typ A | Odporność na co najmniej 6 substancji chemicznych przez min. 30 minut |
| Typ B | Odporność na co najmniej 3 substancje chemiczne |
| Typ C | Odporność na co najmniej 1 substancję chemiczną przez min. 10 minut |
Ochrona biologiczna
- piktogram „Biohazard” – ochrona przed bakteriami i grzybami,
- „VIRUS” – dodatkowo ochrona przed wirusami.
PN-EN 407 – rękawice odporne na wysoką temperaturę
Norma określa odporność na:
- palność,
- ciepło kontaktowe,
- ciepło konwekcyjne,
- promieniowanie cieplne,
- drobne rozpryski stopionego metalu,
- duże ilości stopionego metalu.
PN-EN 511 – rękawice do pracy w niskich temperaturach
Oznaczenie składa się z trzech cyfr:
| Pozycja | Znaczenie |
|---|---|
| 1 | Odporność na zimno konwekcyjne (0–4) |
| 2 | Odporność na zimno kontaktowe (0–4) |
| 3 | Wodoszczelność (0 lub 1) |
Jak dobrać odpowiednie rękawice robocze?
Wybór rękawic powinien wynikać z rodzaju zagrożeń występujących na stanowisku pracy. Przykładowo:
- prace magazynowe i budowlane – rękawice zgodne z EN 388,
- obróbka blach i szkła – rękawice antyprzecięciowe klasy D–F,
- kontakt z chemikaliami – EN ISO 374 Typ A/B/C,
- praca w chłodniach – EN 511,
- spawanie – EN 12477,
- elektronika – rękawice ESD lub EN 16350.
Komfort użytkowania ma znaczenie
Najlepsze rękawice robocze to takie, które zapewniają nie tylko ochronę, ale także odpowiednie dopasowanie, chwytność i komfort przez cały dzień pracy. Zbyt grube lub źle dobrane rękawice mogą ograniczać precyzję i powodować szybkie zmęczenie dłoni.
Podsumowanie
Rękawice robocze należy dobierać zawsze w oparciu o rzeczywiste zagrożenia występujące na stanowisku pracy. Aktualna norma ogólna PN-EN ISO 21420:2020 zastąpiła EN 420 i określa podstawowe wymagania dla wszystkich rękawic ochronnych. Dodatkowe normy, takie jak EN 388, EN ISO 374, EN 407 czy EN 511, precyzują poziom ochrony przed konkretnymi zagrożeniami. Odpowiednio dobrane rękawice to gwarancja bezpieczeństwa, wygody i efektywnej pracy.
