Jak dobrać odpowiednią klasę obuwia roboczego?
Dobór odpowiedniego obuwia roboczego i ochronnego to jedno z najważniejszych zadań w organizacji bezpiecznego stanowiska pracy. Obuwie powinno nie tylko skutecznie chronić pracownika przed zagrożeniami występującymi w miejscu pracy, ale również zapewniać wysoki komfort podczas wielogodzinnego użytkowania. Odpowiednio dobrane buty wpływają na bezpieczeństwo, ergonomię oraz ograniczają ryzyko urazów i dolegliwości stóp.
Analiza ryzyka – punkt wyjścia do właściwego doboru
Wybór obuwia należy zawsze opierać na ocenie ryzyka zawodowego na danym stanowisku pracy. Obuwie ochronne ma minimalizować zagrożenia takie jak:
- uderzenie lub zgniecenie palców,
- przebicie podeszwy ostrymi elementami,
- poślizgnięcie się,
- kontakt z wodą i wilgocią,
- wysokie lub niskie temperatury,
- wyładowania elektrostatyczne,
- kontakt z substancjami chemicznymi.
Przykładowo, dla magazyniera narażonego na upadek ciężkich przedmiotów zalecane będzie obuwie z podnoskiem ochronnym. Jeśli praca odbywa się na nierównym terenie, warto rozważyć model za kostkę, który poprawia stabilizację stawu skokowego.
Aktualna norma PN-EN ISO 20345:2022-09
Obuwie ochronne w Europie jest certyfikowane zgodnie z normą PN-EN ISO 20345:2022-09, która zastąpiła wcześniejszą wersję EN ISO 20345:2011. Nowa norma wprowadziła bardziej precyzyjne oznaczenia dotyczące odporności na przebicie, nowe klasy wodoodporności oraz nowe symbole właściwości dodatkowych. Na rynku wciąż można spotkać obuwie certyfikowane według obu norm, ponieważ starsze certyfikaty zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia. (Marel Plus)
Porównanie starej i nowej normy
| Stara norma EN ISO 20345:2011 | Nowa norma PN-EN ISO 20345:2022-09 | Najważniejsza zmiana |
|---|---|---|
| S1P | S1P / S1PL / S1PS | Rozróżnienie rodzaju i skuteczności wkładki antyprzebiciowej |
| S3 | S3L / S3S | Dokładniejsze oznaczenie niemetalowej wkładki antyprzebiciowej |
| S5 | S5L / S5S | Analogiczne zmiany dla obuwia polimerowego |
| — | S6 | S2 + pełna wodoodporność obuwia (WR) |
| — | S7L / S7S | S3 + pełna wodoodporność obuwia (WR) |
| SRA / SRB / SRC | SR | Nowy sposób oznaczania dodatkowej antypoślizgowości |
| WRU | WPA | Nowe oznaczenie odporności cholewki na wodę |
Klasy ochrony obuwia – aktualne oznaczenia
| Klasa | Charakterystyka |
|---|---|
| SB | Podstawowe obuwie ochronne z podnoskiem 200 J |
| S1 | SB + A + E |
| S1P | S1 + metalowa wkładka antyprzebiciowa |
| S1PL | S1 + niemetalowa wkładka antyprzebiciowa testowana gwoździem 4,5 mm |
| S1PS | S1 + niemetalowa wkładka antyprzebiciowa testowana gwoździem 3,0 mm |
| S2 | S1 + WPA (odporność cholewki na wodę) |
| S3 | S2 + metalowa wkładka antyprzebiciowa + urzeźbiona podeszwa |
| S3L | S2 + wkładka PL |
| S3S | S2 + wkładka PS |
| S4 | Obuwie formowane z gumy lub tworzywa (np. kalosze) |
| S5 | S4 + metalowa wkładka antyprzebiciowa |
| S5L | S4 + wkładka PL |
| S5S | S4 + wkładka PS |
| S6 | S2 + pełna wodoodporność obuwia (WR) |
| S7L | S3L + pełna wodoodporność |
| S7S | S3S + pełna wodoodporność |
Najważniejsze oznaczenia dodatkowe
| Symbol | Znaczenie |
|---|---|
| A | Właściwości antyelektrostatyczne |
| E | Absorpcja energii w pięcie |
| FO | Odporność podeszwy na olej napędowy |
| WPA | Ograniczone przenikanie i absorpcja wody przez cholewkę |
| WR | Pełna wodoodporność całego obuwia |
| P | Metalowa wkładka antyprzebiciowa |
| PL | Niemetalowa wkładka testowana gwoździem 4,5 mm |
| PS | Niemetalowa wkładka testowana gwoździem 3,0 mm |
| CI | Izolacja od zimna |
| HI | Izolacja od ciepła |
| HRO | Odporność podeszwy na kontakt z gorącym podłożem |
| SR | Dodatkowy test antypoślizgowy na płytkach ceramicznych z gliceryną |
| LG | Przyczepność na szczeblach drabin |
| SC | Odporność noska na ścieranie |
| ESD | Kontrolowane odprowadzanie ładunków elektrostatycznych |
Komfort użytkowania – równie ważny jak bezpieczeństwo
Wyższa klasa ochrony nie zawsze oznacza lepszy wybór. Obuwie klasy S3S czy S7S zapewnia bardzo szeroką ochronę, ale może być cięższe i mniej przewiewne. Jeśli stanowisko pracy nie wymaga ochrony antyprzebiciowej czy pełnej wodoodporności, lżejsze modele klasy S1 lub S2 mogą być znacznie wygodniejsze.
Renomowani producenci, tacy jak ATLAS, ELTEN czy uvex, stosują podnoski kompozytowe, zaawansowane wkładki amortyzujące i oddychające membrany, dzięki czemu nawet obuwie klasy S3S lub S7S może być wyjątkowo komfortowe podczas całodziennej pracy.
Praktyczna rekomendacja
Jeżeli obuwie będzie użytkowane przez 8–12 godzin dziennie, warto zainwestować w model wysokiej jakości, który zapewni komfort i ergonomiczne wsparcie stopy. Dobrze dobrane obuwie ogranicza zmęczenie, poprawia stabilność i pomaga zapobiegać problemom ortopedycznym.
Jeśli buty są używane jedynie okazjonalnie, można wybrać prostszy model, pod warunkiem że spełnia wszystkie wymagania wynikające z oceny ryzyka.
Podsumowanie
Obuwie ochronne należy dobierać na podstawie rzeczywistych zagrożeń występujących na stanowisku pracy, a nie kierować się zasadą „im wyższa klasa, tym lepiej”. Odpowiednio dobrane buty powinny łączyć bezpieczeństwo, trwałość i wygodę. Na podstawowym obuwiu używanym codziennie nie warto oszczędzać – komfort pracownika przekłada się bezpośrednio na jego zdrowie, bezpieczeństwo i efektywność pracy. (Marel Plus)
